على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
5
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آبچين ( b - cin ) ا . پ . جامهاى كه پس از غسل دادن تن مرده را بدان خشك كنند . و جامهاى كه پس از حمام بدن را بدان خشكانند . آب حيات ( be - hay t ) ( آب حياة ) ا . پ . آب زندگانى بطور افسانه مىگويند چشمهايست در ظلمات هر كه از آن آشامد هرگز نميرد و جز خضر و الياس نصيب ديگرى نشده و نمىشود . و در اصطلاح شعر سخن نيكو و شيرين و صاف و پاك و سخن معشوق و دهان وى . و در اصطلاح عرفا مراد از آب حيات عشق و محبتى است كه هركس از آن چشيد فانى نگردد و نيز آب حيات كنايه است از مى . آبخانه ( b - x ne ) ا . پ . مستراح و آبشتگاه . آبخست ( bxast ) ا . پ . هندوانه . و خربزه . و هر ميوهاى كه درونش ترش و ضايع بود . و مردم بداندرون . و جزيرهء نامسكون . آبخو ( bxu ) ا . پ . جزيرهاى كه داراى گياه و درخت بود و داراى آب شيرين و بتوان در آن تعيش كرد . آبخور ( b - xor ) ا . پ . نصيب و قسمت . و طالع نيكو . و جلال . و هستى . و ظرف آبخورى . و كنار رودخانه و سرچشمهاى كه مردمان و جانوران از آنجا آب بردارند و خورند . و يك جرعه آب . و درياچه و تالاب . و سرچشمه . آبخورد ( b - xord ) ا . پ . آبخور . و توقف و مقام . و طالع نيكو . و نصيب و قسمت و تقدير . و درنگ . آبخوره ( b - xore ) ا . پ . مر . آبخور . آبخورى ( b - xori ) ا . پ . ظرفى كه بدان آب نوشند . و دهنهاى كه حلقهء زير لب ندارد و در وقت آب دادن ستور در دهان وى گذارند . آبخوست ( bxust ) ا . پ . جزيرهاى كه آب آن گنديده باشد به مرتبهاى كه نتوان در آن تعيش نمود . و هر محلى كه آبش گنديده بود . و آب گند . و جاى غير مسكون . و خيار . و هندوانه . و مطلق جزيره . آبخوست ( bxost ) ا . پ . مر . آبخوست ( bxust ) . آبخون ( bxun ) ا . پ . جزيرهء غير مسكون . و نيز جزيرهاى كه قابل سكنى نباشد . آبخيز ( b - xiz ) ا . پ . موج و كوههء آب . و ناودان . و چشمه . و مخرج آب . و آب راهه . و مدّ آب . آبخيز ( b - xiz ) ص . پ . زمينى كه هر جاى آن را بكنند آب برآيد . آبداده ( b - d de ) ا . پ . آهن سخت بواسطهء آب دادن . آبدار ( b - d r ) ا . پ . گياهى مانند ليف خرما . و كسى كه اسباب آبدارى به دو سپارند . و ص . مردم مالدار . آبدار ( b - d r ) ص . پ . هر ميوهء با طراوت و پر آب . و كارد و شمشير و جواهر . و نيز تيغ و شمشير تيز و برنده . آبدارخانه ( b - d r - x ne ) ا . پ . مخزن مشروبات و شربت آلات . آبدارى ( b - d ri ) ا ج . پ . چيزهائى كه به آبدار سپارند از قبيل ظرف آبخورى و غذا خورى و چاىخورى و جز آن . وا . نازكى . و شفافت و طراوت و تابدارى و رونق . آبدان ( b - d n ) ا . پ . غدير و جاى عميقى كه آب در آن جمع شود . و ظرفى كه داراى آب بود . و مثانهء آدمى و ساير جانوران ص . مزروع . و معمور و آبادان . و داراى جمعيت . آبدانى ( bd ni ) ا . پ . جمعيت و زراعت . آبدة ( bedat ) ا . ع . بلاى سختى كه ذكر آن هميشه باقى ماند . و قافيهء غير مشهور . و جانور وحشى . ج : اوابد ( av bed ) و ابد ( obbad ) . آبدزد ( b - dozd ) ا . پ . نوعى از رهگذر آب كه بطور پنهانى آب در آن جارى بود . آبدزدك ( b - dozdak ) ا . پ . تلمبهء كوچكى كه هوا و مايعات را جذب مىكند . و زراقه و آلتى كه در احتقان ادويه به كار مىبرند و بتازى مضخه نامند . و نام جانورى از حشرات الارض كه در باغچهها و اراضى مزروع زندگى مىنمايد . آبدست ( b - dast ) ا . پ . آب مخصوص بدست و روى شستن . و زاهد پاكدامن . و جبهء آستين كوتاه . و مستراح . آبدست ( b - dast ) ص . پ . كارگرى كه دست وى در كارها با طراوت باشد . آبدستان ( b - dast n ) ا . پ . آفتابه و ابريق و مطهره . و تطهير . و خوى و رسم . و تزوير . آبدستاندار ( b - dast n - d r ) ا . پ . آفتابهدار . آبدستدان ( b - d st - d n ) ا . پ . آفتابه و ابريق و مطهره . و تطهير . و خوى و عادت و رسم . و تزوير . آبدسدان ( b - das - d n ) ا . پ . مر . آبدستدان . آبدن ( bdan ) ا . پ . آبدان و حوض . و درياچه . و مصب آب . و ظرف آبخورى . و خيار و هندوانه . آبدندان ( b - dand n ) ص . پ . مضبوط و موافق . وا . نوعى از حلوا . و جنسى از امرود . و قسمى از انار و عموم درخت و گياه . و ص . حريف گولخور و مغلوب و مفتباز كه در قمار هميشه از او مىتوان برد . و سست و ضعيف . و استوار و محكم و لايق و سزاوار . و نادان و بىتجربه .